5S
آشنايي با سيستم5S
پياده سازي مدل ها و روش هاي مختلف مرتبط با كيفيت و بهره وري، مستلزم رعايت تقدم و تاخر خاصي در بكارگيري اين ابزارها و روشهاست. اين امر كاملا منطقي است زيرا اگر شرايط لازم براي بكارگيري اين سيستمها و روش ها فراهم نگردد، امكان استفاده از آنها يا منتفي خواهد شد و يا اينكه اثربخشي آنها به شدت كاهش مي يابد.
5S از جمله سيستم هايي است كه طبق نظر بسياري از صاحب نظران، پايه اوليه و سنگ بناي ساير سيستم هاي مرتبط با كيفيت و بهره وري مي باشد كه به تعبير ديگر:
خشت اول گر نهد معمار كج تا ثريا مي رود ديوار كج
سيستم 5S براي اولين بار پس از جنگ جهاني دوم، در ژاپن شكل گرفت و بخشي از مجموعه كايزن را تشكيل
مي دهد. هدف 5S كاهش مودا (MUDA ) است. مودا يك اصطلاح ژاپني مي باشد كه معناي آن اتلاف، ضايعات و نارسايي است. بنابراين هدف نهايي 5S پيشگيري از اتلاف منابع و كاهش ضايعات است.
كوتاه ترين تعريفي كه مي توان براي 5S ارائه كرد:
"5S سيستمي براي بهسازي و آراستگي در محيط كار مي باشد"
5S تكنيكي است كه به منظور برقراري و حفظ فضاي كيفيتي در يك سازمان بكار مي رود و وجه تسميه آن پنج كلمه ژاپني : seiri ، seiton ، seiso، seiketsu ، shitsuke است.
ابعاد پنج گانه 5S عبارتند از :
1-جداسازي و ساماندهي (seiri) : جدا كردن اقلام، اوراق و اطلاعات ضروري از غير ضروري و دور كردن غير ضروري ها و غير كاربردي ها از محيط كار، همچنين تعمير يا تعويض و يا تصحيح معايب و نواقص مي باشد.
2-نظم و ترتيب (seiton) : مرتب كردن اقلام، اوراق و اطلاعات ضروري و تعيين جاي مناسب براي آنها بنحوي كه با سرعت و سهولت قابل دسترسي باشند.
3-تميزي(seiso) : به معناي پيشگيري از كثيفي و آلودگي، پاكيزه نگه داشتن محيط و اموال و افراد است.
4-تداوم و استاندارد سازي (seiketsu): تداوم، استانداردسازي و حفظ وضع مطلوب ناشي از اجراي 3 گام قبلي و رعايت ايمني در كار مي باشد.
5-تعليم و انضباط(shitsuke): آموزش كاربردي مفاهيم 5S به تمامي كاركنان، جلب مشاركت عمومي، تدوين و ابلاغ و اجراي مقررات سازمان است.
مزاياي پياده سازي 5S:
1-ايجاد يك نظم فراگير
2-زمينه سازي برقراري انضباط سازماني
3-زيباسازي محيط كار
4-برقراري ايمني
5-كاهش اشتباهات و دوباره كاري ها
6-افزايش روحيه كاركنان
7-كاهش خستگي و آزردگي رواني ناشي از كار
8-كاهش هزينه ها
9-دسترسي آسان تر و سريع تر به اسناد، ابزارها و ساير لوازم مورد نياز
10-نهادينه شدن فرهنگ بهره وري
11-زمينه سازي فرهنگ خود انضباطي
12-كاهش ضايعات ناشي از نابساماني و درهم ريختگي
و ...